آیات آسمانی


 

ناب ترین تابلوی عاشورایی 

 

بی شک آنچه در محرم سال ۶۱ هجری بر حسین بن علی علیه السلام گذشت یکی از ماندگارترین، دردناک ترین و تاثیرگذارترین تراژدی های تاریخ بشر است، اما بر همه این صفات، مشخصه دیگری نیز افزوده می شود: واقعه عاشورا را باید در زمره مناقشه برانگیزترین رویدادهای اعصار پیشین قلمداد کرد.

حسینی بودن یعنی قرآنی بودن و قرآنی بودن نیز رنگ و بوی حسینی زیستن دارد.

انس امام حسین با قرآن را می‏توان در تمام زوایای زندگی‌اش ملاحظه کرد، نصایح و مواعظش، سیره‏ علمی و عملی‏اش و حماسه خونینش همه و همه در قرآن و الهام گرفته از آن بود. بنابراین کوته‏بینانی که شخصیت حماسی و قیام مردانه‏اش را زیر سؤال می‏برند و گاه بر چسب خشونت‏طلبی، عدم توجه به مصالح، بی‏سیاستی، انتقام‏جویی و ... را به آن حضرت نسبت می‏دهند اگر ریشه‏های قرآنی عمل آن بزرگوار را بدانند و واقعاً در پی حق و یقین باشند نه بهانه‏جویی، به حقیقت رهنمون خواهند شد.

 لحظه‌ای‌ سکوت‌، کوتاهی‌، مسامحه‌ و سازش‌ در نهضت‌ امام‌ حسین‌(ع) به‌ چشم‌نمی‌خورد، بلکه‌ سراسر حرکت‌ امام‌ حسین‌(ع)، در آرمان‌ خواهی‌، نفی‌ ذلت‌، روح‌ حماسی‌ وشجاعت‌ و مبارزه‌ متبلور است.

( هیهات من الذله)

«انما خرجت‌ لطلب‌ الاصلاح‌ فی‌ امة‌ جدی‌ ارید الی‌ امر بالمعروف‌ و نهی‌ المنکرو اسیر بسیرة‌ جدی‌ و ابی‌ علی‌ بن‌ ابیطالب‌(ع)»

- حسین علیه السلام انقلابى مصلح

 آنچه شالوده اصلى و بنیادین این تفسیر را تشکیل مى دهد اعتقاد به نقش بى بدیل حکومت در اصلاح جامعه تحت حاکمیت است. به اعتقاد آن دسته از متفکرانى که حرکت امام حسین را حرکتى در راستاى رسیدن به حکمرانى مى دانند هر تلاشى جهت اصلاح امور جامعه، بدون در اختیار داشتن قدرت فائقه در خوش بینانه ترین حالت، تلاشى ابتر و ناتمام است، لذاست که امام حسین علیه السلام با توجه به رسالتى که با روى کار آمدن یزید بر دوش خود احساس مى کرد، سکوت را در برابر او نادرست و لزوم دست یازیدن به قیامى با هدف به دست گیرى حکومت را امرى خدشه ناپذیر مى دانست: «بارپروردگارا! تو مى دانى که آنچه از ما در میل به قیام به امر به معروف و نهى از منکر و نصرت مظلومان و سرکوبى ظالمان صورت گرفته، به جهت رغبت به سلطنت و قدرت مفاخرت انگیز نبوده است بلکه به علت آن است که نشانه و علامت هاى دین تو را ببینیم و در شهرهاى تو صلاح و اصلاح ظاهر سازیم.» در این نگرش به رغم علم امام به این موضوع که نهایت امر به شهادت ایشان و یارانش منتهى مى شود، اما وظیفه صیانت از دین و امر به معروف و نهى از منکر پرداخت هر هزینه اى را توجیه مى کند. گرچه سیدالشهدا علیه السلام از ابتدا به قصد شهادت خروج نکرده و شواهد و قرائن فراوانى دال بر پیروزى او بوده است. اما زمانى که امر دائرمدار پذیرش ذلت تسلیم و یا شهادت مى گردد، پسر پیغمبر شهادت را برمى گزیند. این نگاه با تمسک به شواهد تاریخى قویاً معتقد است، سرنوشتى که عبیدالله بن زیاد به عنوان متولى مدیریت بحران قیام حسین بن على- براى ایشان رقم زده بود چیزى جز مرگ نبوده است. به عبارت دیگر امام حتى در صورت تسلیم شدن و پذیرفتن بیعت یزید مجال این را نمى یافته که خود را به دمشق- مرکز خلافت اموى- برساند و پس از تسلیم به دستور ابن زیاد به قتل مى رسیده و در واقع، انتخاب بین مرگ خفت بار و افتخارآمیز صورت گرفته است. پرهیز سیدالشهدا علیه السلام از جنگ تا آخرین لحظات، درخواست بازگشت به مدینه و یا رفتن به سوى بیابان ها، پس از مواجهه با لشکر حر و سر آخر اظهار تمایل براى رفتن به سوى یزید. جملگى از سوى طرفداران نظریات سیاسى - حکومتى شواهدى جهت اثبات این ادعاست که امام، شهادت را تنها راه قلمداد نمى کرده و تنها زمانى شعار «هیهات من الذله» سر داده که در بزنگاه انتخاب بین مرگ ذلت آفرین و شهادت قرار داشته است.1

- حسین علیه السلام مصلح اجتماعى
 

در کناره نگاه حکومت خواهانه نسبت به حرکت سیدالشهدا علیه السلام دسته اى دیگر از نظریات را مى توان در قالب نگره هاى اجتماعى و با فضایى اصلاح طلبانه بررسى کرد. نظریات جامعه شناسى دین که در دهه هاى اخیر حجم قابل ملاحظه اى از دلمشغولى هاى دین پژوهان مسلمان را به خود اختصاص داده، در بررسى روند حرکتى امام حسین یکى از مهمترین تفسیرهاى رایج در تبیین واقعه عاشورا را پایه ریزى کرده است. تا جایى که دوتن از مطرح ترین شخصیت هاى علمى شیعه در عصر حاضر، نظریات خود در باب قیام سیدالشهدا را بر پایه زیرساخت هاى جامعه شناسانه دینى بنا نهاده اند. مرحوم مطهرى و مرحوم شریعتى هر دو در آثار مهم خود؛ حماسه حسینى و حسین وارث آدم به تبیین جوانب مختلف واقعه عاشورا پرداخته اند. اصول اساسى این نگره بر خلاف نگاه هاى سیاسى - حکومتى براساس تئورى شهادت طلبانه قیام امام شکل گرفته است. «باید بجنگد، اما نمى تواند، شگفتا! با بستن و نتوانستن، نتوانستن نیز او را از بابستن معاف نمى کند، چه این مسئولیت بر دوش آگاهى انسانى اوست...» ٢

 

کسانى مى توانند پیرو واقعى سیدالشهدا باشند که در درجه اول آزادى طلب باشند و پس از کسب آن، دیگران را نیز از آن بهره مند سازند چرا که امام قیام کرد تا روح حریت را در امت بدمد.

چون خلافت رشته از قرآن گسیخت/

حریت را زهر اندر کام ریخت/ خاست آن سر جلوه خیر الامم/ چون سحاب قبله باران در قدم

به امید روزی که با قیام سبز و عدالت گستر قائم آل محمد (عج) ریشه ظلم و بیداد خشکانده شده و مظلومان و ستمدیدگان در بند جهان رهایی یابند.

 

منابع

١) تحف العقول/ ص ۲۳۹

٢) حسین وارث آدم/ ص ۱۵

 

 

 

دوشنبه ۱٦ دی ۱۳۸٧ | ٢:۳٢ ‎ب.ظ | حصاری/محقق | نظرات () |
Design By : nightSelect.com